ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਰਨਾਮਾ – ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ

ਧੁੰਦ ,  ਕੋਹਰਾ ,  ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ।  ਤਕਰੀਬਨ ਡੇਢ  ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਤਰਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਕੂਲ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ,  ਤੱਦ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਣਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ।  ਸ਼ਿਮਲਾ ,  ਮਸੂਰੀ ,  ਦਾਰਜਲਿੰਗ ,  ਡਲਹੌਜੀ ,  ਨੈਨੀਤਾਲ  –  ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂਵਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ।  ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸੰਘਣਾ ਕੋਹਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।  ਬਲੂਤ ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਰ  ਦੇ ਦਰਖਤਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰੇਲ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਪਕਦੀ ਸੀ ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਹਬਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਸਕਾਟਲੈਂਡ  ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ  ਦੇ ਰਹਿਣ  ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ  ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ ।

ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਤੀਹ ਮਾਨਸੂਨ ਗੁਜਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ ।  ਹਰ ਸਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੈਅ ਨਿਯਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੇ ਸੂਟ ਤੋਂ ਉੱਲੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ।  ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ  ਦੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਦਾ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੀਹਰੀ ਗੜਵਾਲ   ਦੇ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਔਰਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਿਲ ਰਫਾਏਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨਵਾਜੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ।  ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜ ਜਾਂ ਛੇ ਹਜਾਰ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਛਾ ਹੈ ,  ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਤੁਅਸਬ ਗਰਸਤ ਸੀ ।  ਮੈਂ ਕਸੌਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ,  ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਦਾਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਚੀੜ  ਦੇ ਦਰਖਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ।

ਟੀਹਰੀ  ਦੇ ਅੰਜਨੀ ਸਾਇਨ ਦੀ ਉਚਾਈ ਵੀ ਤਕਰੀਬਨ ਇੰਨੀ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦਿਨਭਰ ਧੁੱਪ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ।  ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ।  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੜਵਾਲ  ਗਰੀਬੀ ਗਰਸਤ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ,  ਲੇਕਿਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ।  ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੱਗਭੱਗ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ  ਦੇ ਕੋਲ ਥੋੜ੍ਹੀ – ਬਹੁਤ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ  ਲਈ ਰੋਟੀ ਨਸੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।  ਅਲਬਤਾ ਇਹ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ ।

ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ,  ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਨਜਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ।  ਇੱਥੇ ਹਰੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਅੰਬਾਂ  ਦੇ ਦਰਖਤ ਹਨ ।  ਅੰਜਨੀ ਸਾਇਨ  ਦੇ ਛੋਟੇ –ਜਿਹੇ  ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ,  ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ  ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ।  ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਤਾਣੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।  ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਖਾਣਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ।  ਮਾਂਡਵੇ ਦੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ,  ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਲਈ ਦੋ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਨ ।  ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਲਸ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗਿਲਾਸ ਭਰ ਚਾਹ ,  ਜਿਸਨੂੰ ਸੁੜਕ ਜਾਣ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ।  ਅੰਜਨੀ ਸਾਇਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਚੰਦਰਵਦਨੀ ਦਾ ਮੰਦਿਰ  ਹੈ ,  ਲੇਕਿਨ ਇੱਥੇ ਇੰਨੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ।  ਮੰਦਿਰ   ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਇੱਕ ਰੇਸਟ ਹਾਉਸ ਵੀ ਹੈ ।

ਟੀਹਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਪ੍ਰਯਾਗ  ਦੇ ਠੀਕ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚਾਲੇ  ਬਸਿਆ ਹੈ ਅੰਜਨੀ ਸਾਇਨ ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਤੋਂ   ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਬਸ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਕੇ  ਇੱਥੇ ਅੱਪੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।  ਮੈਂ ਟੀਹਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਥੇ ਅੱਪੜਿਆ ਸੀ ।  ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਇਲਾਕਾ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ।  ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ,  ਜੋ ਦੁਨਿਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਆਵਰਣ ਸੇਮਿਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ – ਵਾਰ ਦੋਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਖੈਰ ,  ਮੈਂ ਪਰਿਆਵਰਣ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ,   ( ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰਿਆਵਰਣ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ?  )  ਲੇਕਿਨ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਹੀ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ।  ਅਖੀਰ ਉਹ ਹਜਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਭਿਅਤਾ  ਦੀਆਂ ਮੁਹਿਮਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹ ਜੋ ਰਹੀ ਹੈ ।

ਕੀ ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ  ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤੀਲਾਂਜਲੀ  ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?  ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ?  ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹੀ ਕਹੇਗਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ,  ਪਰ ਸਾਵਧਾਨੀਪੂਰਵਕ ।  ਲੇਕਿਨ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਸਹੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ  ?  ਪੁਰਾਣੇ ਟੀਹਰੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਟੀਹਰੀ ਦਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਇਸਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭੈੜਾ ਹੈ ।  ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ  ਦੇ ਉਪਨਗਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ  ਦੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰਾਂ  ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਭਲਾ ਹੋਰ ਕੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?

ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਤੋਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹੀ ਰਹੀ ਕਿ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਬਦਹਾਲੀ  ਦੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੀੜ  ਦੇ ਦਰਖਤਾਂ  ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ।  ਖਪਰੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਗੇਂਦੇ ਅਤੇ ਗੁਲਦਾਉਦੀ  ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ  ਲੱਦੇ  ਬਾਗ – ਬਗੀਚੇ ਵੇਖਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ।  ਗੁਲਦਾਉਦੀ  ਦੇ ਬੂਟੇ ਇਸ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਨਪਦੇ ਹਨ ।  ਹੇਠਾਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਂ  ਦੇ ਤਾਜੇ ਹਰੇ ਬੂਟਿਆਂ  ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਲਾਈ ਦੀਆਂ ਲਾਲੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਘੁਲ – ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ।

ਅਤੇ ਤੇਂਦੂਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ !  ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਤੇਂਦੂਏ  ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਤਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ,  ਜੋ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਮੋਟਰ ਗੱਡੀ  ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਹਿਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ  ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ  ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।  ਅਕਸਰ ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।  ਜੇਕਰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤੇ ਨਜ਼ਰ  ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਪਲੰਘ ਮਹਾਸ਼ੇ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਹਨ ।

ਅਚਾਨਕ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਚੀਜ ਨਜ਼ਰ  ਆਉਂਦੀ ਹੈ ।  ਇਹ ਕੀ ਹੈ ?  ਕੋਈ ਬੱਦਲ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ – ਜਿਹਾ ਸਫੇਦ ਜਹਾਜ ?  ਨਹੀਂ ,  ਇਹ ਤਾਂ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਮਹਿਲਾ  ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਫੈਦ ਇਮਾਰਤ ਹੈ ,  ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈ ।  ਮੈਂ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗੌਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ।  ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ।  ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਤਰਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭੁਚਾਲ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ  ।  ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੇਂਸੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਭੁਚਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਾਮਾਜਕ ਕਰਮਚਾਰੀ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਇਤ ਹੀ ਅਨਾੜੀ ਹਾਂ ।  ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਜਰਜਰ ਲੇਖਕ ਹਾਂ ,  ਜਿਸਦੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਕਦੇ ਬੇਸਟਸੇਲਰ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ  ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੋਂ ਕਤਰਾ ਕੇ ਖੁਦ ਆਪ  ਹੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਆਇਆ ਹੈ ।  ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ  ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ  ਦੇ ਸੌਦਾਗਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੱਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਪਾਣਗੇ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲੀ  ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਕੰਕਰੀਟ  ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਬਾਰਕ ।  ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸਿਰਿਲ  ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਡੇ ਸਾਰੇ  ਸਫੈਦ ਗੁਲਾਬ ਨੂੰ ਚੁਪਚਾਪ ਨਿਹਾਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।  ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਡੀਓ ਸੀਡੀਆਂ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਮਜੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ।

Advertisements
This entry was posted in ਅਨੁਵਾਦ, ਵਾਰਤਿਕ. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s