ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਬੂੰਦ ਮੰਗੇਗੀ ਹਿਸਾਬ – ਲੇਸਟਰ ਆਰ ਬਰਾਉਨ

ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗੰਦਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦਾ ਕੂੜਾ ,  ਉਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਅਸੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੂੜੇ – ਕਰਕਟ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ।  ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕੂੜਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰ  ਰਿਹਾ ਹੈ ,  ਸਗੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀਣ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ  ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

ਅੱਜ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਮਲ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ,  ਉਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੀਵਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਟਰੀਟਮੈਂਟ  ਦੇ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ  ਦੇ ‘ਫਲਸ਼ ਐਂਡ ਫਾਰਗਿਵ’ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ,  ਉਹ ਆਸਪਾਸ  ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਜਲਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ,  ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ।  ਇਹ ਅਤੀਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤਕਨੀਕ ਮਹਿੰਗੀ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ,  ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੇਇੰਤਹਾ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਜਰੀਆ ਵੀ ਹੈ ।  ਇਹ ਤਮਾਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ । ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਜਲਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ  ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 20 ਲੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ,  ਜਦੋਂ ਕਿ 60 ਲੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਏਨਵਾਇਰਮੈਂਟ  ( ਸੀ ਐੱਸ ਈ )  ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੁਨੀਤਾ ਨਰਾਇਣ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਫਲਸ਼ ਸਿਸਟਮ ,  ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਲਨਿਕਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾ ਤਾਂ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਰਿਆਵਰਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ  ਉਚਿਤ ਹੈ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਬਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਰਵਾਰ ,  ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਫਲਸ਼ ਵਾਲਾ ਟਾਇਲੇਟ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ,  ਮਲ ਬਹਾਨੇ ਲਈ ਸਾਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 1 . 5 ਲੱਖ ਲਿਟਰ ਪਾਣੀ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਫਲਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ  ਹੈ ,  ਉਸ ਨਾਲ ਮਲ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਰੋਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ ,  ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਵੱਖ । ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ,  ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਹੈ ,  ਜੋ ਆਰਥਕ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ।

ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਘੱਟ ਖਰਚ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੱਛਾ ਮਾਧਿਅਮ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ ।  ਉਹ ਹੈ ਕੰਪੋਸਟ ਟਾਇਲੇਟ ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ,  ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਇੱਕ ਖਾਦ ਨਿਰਮਾਣ  ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਕੁੱਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮੂਤਰ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਵੱਖ ਤੋਂ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਮੂਤਰ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,  ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ  ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ।  ਮਨੁੱਖ ਮਲ ਵੀ ਸੁੱਕ ਕੇ  ਗੰਧਹੀਨ ਮਿੱਟੀ  ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੀ ਖਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,  ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।  ਯਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਫਿਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।  ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ  ਕਿਸੇ ਖਾਦ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।  ਇਸ ਕੰਪੋਸਟ ਟਾਇਲੇਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਮੌਜੂਦਾ ਫਲਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵੀ ਨਾਮਾਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਰਚ ਤਾਂ ਬਚਾ ਹੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ  ,  ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਲੀਚਕੇ ਪਾਣੀ  ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ  ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਬੱਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ।  ਇਹੀ ਨਹੀਂ ,  ਪਾਣੀ  ਦੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ ਵੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।  ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਪਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਧਰਤੀ  ਦੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।  ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕੰਪੋਸਟ ਟਾਇਲੇਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ।  ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਜੀ ਆਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਚੀਨ  ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਗਮਤਾ ਨਾਲ  ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

ਰੋਜ ਜਾਰਜ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਦ ਬਿਗ ਨੇਸੇਸਿਟੀ  :  ਦਿ ਏਨੇਮੇਬਲ ਵਰਲਡ ਆਫ ਹਿਊਮਨ ਵੇਸਟ ਐਂਡ ਵਹਾਏ ਇਟ ਮੈਟਰਸ’ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ ਕਿ ਫਲਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਉਪਭੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ।  ਇਸਦੇ ਦੋ ਕਾਰਨ ਹਨ ।  ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਲ ਨੂੰ ਬਹਾਹੁਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।  ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਸੀਵੇਜ ਸਿਸਟਮ ਚਲਾਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।  ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤਤਕਾਲੀਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਥਯੋਡੋਰ ਰੂਜਵੇਲਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਸਕਾਰੀ/ਸਭਿਆਚਾਰੀ  ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਲ ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ ਲਈ ਪਾਣੀ  ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ  ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਜੇਕਰ ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਟਾਇਲੇਟ ਦੀ ਫਲਸ਼ ਲਾਈਨ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਯੋਗ  ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰਿਸਾਈਕਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ।  ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਤਰੀਕਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀ ਨਿੱਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰਿਸਾਈਕਲ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੈਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਏ ।  ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਰੋਕ ਸਕਾਂਗੇ ।  ਦੁਨੀਆ  ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ,  ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਰਤੋ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰਿਸਾਈਕਿਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।  ਉਦਾਹਰਣ  ਦੇ ਲਈ ,  ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਜੋ ਕਿ ਮਲੇਸ਼ਿਆ ਤੋਂ  ਉੱਚੇ ਦਾਮਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਰੀਰਦਾ ਹੈ ,  ਆਪਣੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰਿਸਾਈਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ।  ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ,  ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਸਾਉਥ ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਸਾਈਕਲ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ  ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ।

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਨਾਂ  ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ,  ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਵਰ ,  ਡਿਸ਼ ਵਾਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕਲੋਥ ਵਾਸ਼ਰ ਇਤਆਦਿ ।  ਕੁੱਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਠੋਰ ਮਾਨਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਘਰੇਲੂ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਪਾਣੀ  ਦੇ ਮੁੱਲ ਜਿਵੇਂ – ਜਿਵੇਂ ਵੱਧਦੇ ਜਾਣਗੇ ,  ਉਂਜ – ਉਂਜ ਕੰਪੋਸਟ ਟਾਇਲੇਟ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸੰਭਾਲਵੇਂ  ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੇਗੀ ।  ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵੀ ਵਧੇਗੀ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਜਲਨਿਕਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ।  ਪਾਣੀ ਘੱਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ।  ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ  ਦੇ ਘੱਟ ਖਰਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਚਲਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ ,  ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਜਲਨਿਧੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਅਸਾਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ।

(ਲੇਸਟਰ ਆਰ ਬਰਾਉਨ

ਲੇਖਕ ਸੰਸਾਰ ਵਾਤਾਵਰਣ  ਦੇ ਸਿਖਰੀ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਅਰਥ ਪਾਲਿਸੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ  ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ ।)

Advertisements
This entry was posted in ਅਨੁਵਾਦ, ਵਾਰਤਿਕ. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s